Kim są sprawcy przestępstw seksualnych wobec dzieci w cyberprzestrzeni? Nowe szkolenie

Liczba ujawnionych przypadków wykorzystywania seksualnego dzieci w cyberprzestrzeni rośnie na przestrzeni ostatnich lat. Pojawiają się też nowe rodzaje zagrożeń, na które narażeni są małoletni w przestrzeni wirtualnej. Walka z tymi zjawiskami oznacza dla przedstawicieli organów ścigania, wymiaru sprawiedliwości konieczność stałego pogłębienia wiedzy. Kluczowe jest rozumienie działania, w tym różnic pomiędzy zachowaniem internetowego przestępcy seksualnego wobec dzieci a sprawcą działającym na ich szkodę poza Internetem.

Cyberprzestrzeń to żywy organizm, w którym ciągle coś się zmienia. Nowe technologie, umożliwiające sposoby komunikacji rozwijają się szybciej, niż jesteśmy w stanie ocenić towarzyszące im zjawiska. Wraz z nimi ewoluują zagrożenia, w tym te dotyczące najmłodszych użytkowników sieci. Coraz częściej to właśnie dzieci padają ofiarą przemocy seksualnej w Internecie. Co gorsza, typologia sprawców działających online nie wpisuje się w poznane lepiej profile przestępców kontaktowych, tj. takich, którzy dopuszczają się czynu zabronionego o podłożu seksualnym na szkodę dziecka w realnym świecie.

Artykuł przybliża aktualne zagrożenia, z jakimi dzieci mogą zetknąć się w cyberprzestrzeni. Pomaga zrozumieć, z jakimi wyzwaniami mierzą się służby w rozpoznawaniu sprawców działających online oraz dlaczego potrzebne są nowe metody pracy i oceny ryzyka. Zachęca również do zapoznania się ze specjalistycznym szkoleniem dla organów ścigania, pracowników wymiaru sprawiedliwości i biegłych: „Kim są sprawcy przestępstw seksualnych wobec dzieci w cyberprzestrzeni”.

Zagrożenia seksualne online dla dzieci

Internet, choć pełen możliwości edukacyjnych i społecznych, bywa również miejscem, w którym dzieci stykają się z niebezpiecznymi zachowaniami innych użytkowników. Przemoc seksualna w sieci przybiera dziś nowe, coraz bardziej złożone formy. Sprawcy wykorzystują nowoczesne technologie, anonimowość i zamknięte społeczności, aby rozwijać swoje działania bez ryzyka natychmiastowej reakcji. Dzieci w Internecie są narażone na różnorodne formy przemocy seksualnej, m.in.:

• uwodzenie (tzw. grooming);
• nagabywanie na tle seksualnym;
• zmuszanie do określonego zachowania;
• szantaż na tle seksualnym;
• otrzymywanie treści o charakterze seksualnym od osoby dorosłej;
• udostępnianie treści o charakterze seksualnym bez zgody dziecka i jego opiekuna;
• otrzymywanie próśb lub poleceń o zrobienie czegoś związanego z seksualnością.

Coraz większym problemem staje się zjawisko wykorzystywania i wyzyskiwania seksualnego dzieci w celach zarobkowych. Na świecie szybko rozwija się rynek usług związanych z tego typu przestępstwami, który szybko ewoluuje. Komercyjne seksualne wykorzystywanie dzieci (CSEC – ang. Commercial Sexual Exploitation of Children) obejmuje m.in. produkcję i rozpowszechnianie materiałów z wykorzystywaniem seksualnym dzieci na platformach darknetowych i zamkniętych grupach społecznościowych, czy płatne transmisje online z udziałem dzieci.

Wraz z rozwojem technologii zmieniają się także metody działania sprawców – coraz częściej wykorzystują oni cyfrowe narzędzia i nowe formy organizacji przestępczej, takie jak:

• materiały o charakterze seksualnym z udziałem dzieci wytworzone przy użyciu AI;
• zamknięte grupy w aplikacjach z pełnym szyfrowaniem (ang. End-to-End Encryption, E2EE), takich jak Telegram czy WhatsApp, często funkcjonujące na wzór sekt, ułatwiające przestępcom seksualnym wymianę treści nielegalnych;
• Child Abuse Pyramid Sites: nowy typ nielegalnych, komercyjnych stron opartych na systemie nagród.

Skala problemu jest coraz większa: według danych NCMEC wynika, że w latach 2021–2023 liczba zgłoszeń dotyczących uwodzenia dzieci online wzrosła trzykrotnie, a przypadki szantażu seksualnego o podłożu finansowym wzrosły 1,5-krotnie. Z kolei raport organizacji Childlight informuje, że aż 300 milionów dzieci poniżej 18. roku życia padło ofiarą wykorzystywania seksualnego w Internecie w ciągu ostatnich 12 miesięcy, a co ósme dziecko doświadczyło nagabywania seksualnego.

Jak rozpoznać internetowego przestępcę seksualnego?

W obliczu tak poważnych danych kluczowe staje się pytanie: jak rozpoznać internetowego przestępcę seksualnego?

Badania Australijskiego Instytutu Kryminologii pokazują, że osoby podejmujące się molestowania seksualnego drogą internetową różnią się od przestępców dokonujących tzw. przestępstw kontaktowych (tj. fizycznego kontaktu o podłożu seksualnym z osobą małoletnią). Są zazwyczaj młodsi, lepiej wykształceni i lepiej sytuowani. Dodatkowo częściej przejawiają dewiacje seksualne, mają obsesję na punkcie seksu i problemy z samoregulacją seksualną. Posiadają też pewne bariery uniemożliwiające im popełnienie przestępstwa kontaktowego, na przykład wyższe poczucie empatii, które może powstrzymywać ich przed popełnieniem przestępstw kontaktowych, ale nie jest wystarczające w przypadku nielegalnych zachowań online.

Co więcej, należy pamiętać, że nie każdy sprawca przemocy seksualnej wobec dziecka to przysłowiowy pedofil. Przyczyny podejmowania zachowań seksualnych są różnorodne, nie muszą się zawsze wiązać z zaspokojeniem potrzeb o tym charakterze u danej osoby. Podłoże działania sprawcy krzywdy w sferze seksualnej może być inne, np. wynikać z zaburzenia jego osobowości.

Sprawia to, że diagnoza sprawcy przestępstwa seksualnego wobec dzieci w cyberprzestrzeni jest skomplikowana. Ich profil działania jest najczęściej złożony, co utrudnia prawidłową ocenę zagrożenia, skuteczne przeprowadzenie przesłuchania oraz zidentyfikowanie potencjalnych pokrzywdzonych. Dlatego tak ważne jest właściwe zrozumienie przez organy ścigania, kim jest sprawca przemocy seksualnej wobec dzieci w Internecie.

Kim są sprawcy przestępstw seksualnych wobec dzieci w cyberprzestrzeni? Szkolenie dla przedstawicieli organów ścigania, wymiaru sprawiedliwości oraz środowiska biegłych

Najnowsze badania, bazujące na danych uzyskanych bezpośrednio od potencjalnych sprawców przemocy seksualnej wobec dzieci oraz analizie pozostawionych przez nich śladów cyfrowych np. w darknecie, dostarczyły szerszego wglądu w ich funkcjonowanie. To dzięki tym badaniom wiemy więcej o tym, dlaczego przestępcy szukają treści przedstawiających seksualne wykorzystywanie dzieci oraz jak tłumaczą wpływ oglądania takich treści na ich późniejsze zachowanie.

Wiedza o zachowaniu, motywacjach oraz sposobie działania internetowych przestępców seksualnych pozwala na przyjęcie właściwej strategii podczas czynności operacyjnych, dochodzeniowo-śledczych w postępowaniu karnym lub procesie pracy nad opinią biegłego.

Odpowiedzią na te potrzeby jest nowe szkolenie organizowane przez Polską Platformę Bezpieczeństwa Wewnętrznego: „Kim są sprawcy przestępstw seksualnych wobec dzieci w cyberprzestrzeni?”. Przeznaczone jest dla wszystkich osób, które w swojej codziennej pracy mają udział w procesie wykrywczym ukierunkowanym na sprawcę przestępstwa o podłożu seksualnym na szkodę dziecka lub na poszkodowane dziecko.

Szkolenie jest oparte na interdyscyplinarnym podejściu, które pozwoli na zaprezentowanie wielowymiarowej sylwetki sprawcy przemocy seksualnej wobec dzieci we właściwym kontekście. Łączy wiedzę z zakresu kryminologii, psychiatrii i seksuologii, oferując uczestnikom konkretne narzędzia do rozpoznawania, analizy i reagowania na przemoc seksualną wobec dziecka w środowisku online. Pomoże odpowiedzieć na pytania:

• Kim jest sprawca przemocy seksualnej wobec dzieci?
• Jaką ma motywację do działania?
• Jak działa w cyberprzestrzeni?
• Jak profilować jego sylwetkę na podstawie śladów cyfrowych?
• Jak się komunikuje i jak się z nim komunikować?
• Jak skutecznie przesłuchać taką osobę?
• Co mówią badania i czy ich wyniki różnią się od tego, czego możemy dowiedzieć się od osób deklarujących seksualne zainteresowanie dziećmi?
• Kiedy zdjęcie lub film będzie zaklasyfikowane jako „treść pornograficzna z udziałem małoletniego”?
• Jakie są kategorie takich treści?

Szkolenie dzieli się na dwa poziomy:

1. Na poziomie podstawowym zgłębisz zjawisko wykorzystywania i wyzyskiwania seksualnego w cyberprzestrzeni, zmierzysz się ze stereotypami na temat parafilii i zaburzenia pedofilnego oraz poznasz spostrzeżenia kryminolożki, psychiatry i seksuolożki dotyczące postępowań karnych prowadzonych w tym obszarze.

2. Na poziomie zaawansowanym poznasz sylwetkę sprawcy oraz metody diagnozy zagrożenia z jego strony. Nauczysz się komunikacji ze sprawcą, w tym w warunkach przesłuchania w charakterze podejrzanego. Wartością dodaną będzie omówienie klasyfikacji i kategoryzacji treści pornograficznych z udziałem małoletniego.

Szkolenie może być również dostosowane do specyficznych potrzeb instytucji lub zespołu, zarówno pod względem zakresu tematycznego, jak i formy realizacji. Skontaktuj się z organizatorem, by omówić możliwe warianty współpracy i ustalić koszt przedsięwzięcia: szkolenia@ppbw.pl